TOKGÖZ ERGONOMİK ÖN RİSK ANALİZİ (APR)
Ergonomik risklerin değerlendirilmesi işverenin temel yükümlülükleri arasındadır.
🎯 Ergonomik Ön Risk Analizinde Değerlendirilmesi Gereken Temel Faktörler
✅ Uygulanan kuvvet ve yük ağırlığı
✅ Tekrarlayan hareket sıklığı
✅ Çalışma süresi ve maruziyet zamanı
✅ Uygunsuz duruşlar ve eklem açıları
✅ Statik yüklenmeler ve kas yorgunluğu
✅ İtme-çekme faaliyetleri
✅ Çalışma alanının tasarımı ve erişilebilirliği
✅ Psikososyal yükler ve zaman baskısı
✅ Çevresel faktörler (ısı, titreşim, aydınlatma vb.)
Bu değişkenlerin birlikte değerlendirilmesi; kas-iskelet sistemi hastalıkları, yorgunluk, hata oranları, iş kazaları ve üretim kayıplarının önlenmesinde kritik öneme sahiptir.
🛡️ Kontrol Önlemlerinde Öncelik Sırası
Ergonomik risklerin yönetiminde ISO 45001 ve iyi uygulama prensiplerine uygun olarak aşağıdaki kontrol hiyerarşisi uygulanmalıdır:
1️⃣ Tehlikenin Ortadan Kaldırılması
Manuel kaldırmanın kaldırılması
İş istasyonunun yeniden tasarlanması
Gereksiz hareketlerin elimine edilmesi
2️⃣ İkame
Daha hafif malzemeler kullanılması
Daha düşük kuvvet gerektiren ekipman seçimi
3️⃣ Mühendislik Kontrolleri
Yük kaldırma yardımcıları
Konveyör sistemleri
Ayarlanabilir çalışma istasyonları
Ergonomik ekipman tasarımları
4️⃣ İdari Kontroller
İş rotasyonu
Mikro molalar
Eğitim ve farkındalık çalışmaları
İş yükü planlaması
5️⃣ Kişisel Koruyucu Donanımlar
Tamamlayıcı önlem olarak kullanılmalıdır.
Ergonomik risklerin temel çözümü değildir.
📊 Görsel Yönetimin Gücü
Renkler, piktogramlar, risk matrisleri ve açıklayıcı görseller;
🔹 Risk algısını artırır
🔹 Çalışan katılımını güçlendirir
🔹 Eğitim etkinliğini artırır
🔹 Tehlikelerin daha hızlı tanımlanmasını sağlar
🔹 Güvenlik kültürünün gelişimine katkı sağlar
Ön risk analizi yalnızca yasal bir gereklilik değildir.
Aynı zamanda insan performansını, üretim sürekliliğini ve organizasyonel dayanıklılığı koruyan stratejik bir yönetim aracıdır.
👉 Dr. Hasan Hüseyin Tokgöz
👨⚕️ İşyeri Hekimi | Ergonomist | İş Sağlığı ve Güvenliği Sağlık Danışmanı
🌐 www.tokgozgroup.com
📧 drhasantokgoz@hotmail.com
📞 +90 532 516 96 76
#Ergonomics #İşSağlığıVeGüvenliği #RiskDeğerlendirmesi #ErgonomikRiskDeğerlendirmesi #ISO45001 #ISO45003 #ElleTaşıma #KasİskeletSistemi #İnsanFaktörleri #VisualManagement #SafetyCulture #OccupationalHealth #Ergonomist #İşyeriHekimi #EndüstriyelErgonomi #İşHijyeni #HumanPerformance #Sürdürülebilirlik #TokgozErgonomi
#Ergonomi #İSG #İşyeriHekimi #OccupationalHealth #Ergonomics #KasİskeletSistemi #ISO45001 #ISO45003 #İşSağlığı #Wellbeing #sağlık #DrHasanHüseyinTokgöz #𝐀𝐏𝐑
📦 Her Ergonomik Risk Değerlendirmesi Aynı Değildir!
Bir tekstil boyahanesinde yaptığınız analiz ile otomotiv montaj hattındaki değerlendirme aynı olamaz.
Bir çimento fabrikasındaki kas-iskelet sistemi riskleri ile hastanedeki hasta taşıma süreçleri birbirinden tamamen farklıdır.
Çünkü değerlendirilmesi gereken yalnızca duruş değildir.
✔ Yapılan işin niteliği
✔ Tekrarlayan hareket sayısı
✔ Kuvvet gereksinimi
✔ Çalışma temposu
✔ Çalışma süresi ve dinlenme araları
✔ Çevresel koşullar (ısı, titreşim, gürültü vb.)
✔ Kullanılan ekipmanlar
✔ Çalışanın bireysel özellikleri
hepsi birlikte ele alınmalıdır.
Bir çalışanın gün içinde yaptığı tek bir hareketi gözlemlemek çoğu zaman yeterli değildir. Ergonomik değerlendirme; vardiya boyunca iş akışını, üretim hızını, maruziyet süresini ve gerçek çalışma koşullarını analiz etmeyi gerektirir.
Sahada en sık karşılaştığım hatalardan biri ise şudur:
“Hazır ergonomi kontrol listeleri her işyerine uygulanabilir.”
Hayır.
Çünkü ergonomi, kopyala-yapıştır yapılabilecek bir süreç değildir.
Doğru ergonomik analiz; işyerine özel gözlem, çalışan görüşmeleri, ölçümler ve bilimsel risk değerlendirme yöntemleri (REBA, RULA, NIOSH Kaldırma Denklemi, OCRA vb.) ile yapılmalıdır.
Unutulmamalıdır ki;
Ergonomi yalnızca bel ve boyun ağrılarını azaltmak için yapılan bir uygulama değildir.
Doğru uygulandığında;
✅ Kas-iskelet sistemi hastalıklarını azaltır.
✅ İş gücü kayıplarını düşürür.
✅ Devamsızlığı azaltır.
✅ Üretim verimliliğini artırır.
✅ İş kazalarının önlenmesine katkı sağlar.
✅ Çalışan memnuniyetini yükseltir.
İyi bir ergonomik değerlendirme, yalnızca mevcut sorunları tespit etmez; gelecekte oluşabilecek meslek hastalıklarını da önlemeye yardımcı olur.
İş sağlığı ve güvenliğinde başarı; standart çözümler üretmekten değil, işyerinin gerçek çalışma koşullarını doğru analiz etmekten geçer.
Her işyeri farklıdır. Bu nedenle her ergonomik çözüm de işyerine özel olmalıdır.
Her sektörün kendine özgü koşulları vardır:
⛏️ Madencilik
* İş yoğunluğu değişkendir.
* Doğal dinlenme araları bulunur.
* Çalışma döngüleri kesintili olabilir.
🚗 Otomotiv Montaj
* Kısa ve tekrarlayan iş döngüleri.
* Bant sistemi çalışma temposu.
* Sınırlı dinlenme araları.
🏗️ Çimento Sektörü
* Çevresel faktörlere maruziyet yüksektir.
* Ağır fiziksel iş yükü.
* Daha uzun çalışma süreleri.
🏥 Hastane
* Görevler çeşitlidir.
* Fiziksel ve zihinsel yükler birlikte bulunur.
* Sürekli değişen çalışma koşulları vardır.
🏭 Diğer Sektörler
* Her çalışma ortamının kendine özgü özellikleri ve ergonomik riskleri vardır.
📩 İşletmenize özel ergonomik ön değerlendirme için mesaj atmanız yeterli
💪 NIOSH Kaldırma Denklemi Omuz Yaralanması Riskini Değerlendirir mi?
Cevap evet, ancak önemli bir ayrıntı var. 👇
Revize NIOSH Kaldırma Denklemi (RNLE) yalnızca bel sağlığını değerlendiren bir yöntem değildir. Manuel kaldırma sırasında omuzlara binen yükü de dolaylı olarak dikkate alır. Bununla birlikte, yöntemin temel amacı omurga üzerindeki biyomekanik yükü analiz ederek güvenli kaldırma sınırını belirlemektir.
Peki omuz riski nasıl değerlendirilir?
📏 1. Düşey Yükseklik (VM) Omuz Yükünü Etkiler
RNLE'de en önemli değişkenlerden biri Düşey Çarpan (Vertical Multiplier - VM)'dir.
📌 Yükün yerden kavrandığı yükseklik arttıkça;
⬆️ Omuz kaslarının zorlanması artar.
⬆️ Güvenli kaldırma kapasitesi azalır.
Bu nedenle en uygun kaldırma bölgesi yaklaşık bel hizasıdır.
🙆 2. Baş Üstü Kaldırmalar Riski Artırır
Yükün omuz seviyesinde veya baş üzerinde kaldırılması;
⚠️ Omuz eklemlerine,
⚠️ Rotator manşet kaslarına,
⚠️ Üst sırt kaslarına
daha fazla yük bindirir.
RNLE bu durumu daha düşük güvenli kaldırma kapasitesi ve daha yüksek Kaldırma İndeksi (LI) ile yansıtır.
📊 3. Kaldırma Endeksi (LI) Ne Söyler?
LI değeri yükseldikçe yalnızca bel değil;
💪 omuz,
🦴 sırt,
🦵 kas-iskelet sistemi genelinde yaralanma riski de artar.
Bu nedenle yüksek LI değeri, ergonomik iyileştirme ihtiyacının güçlü bir göstergesidir.
⚠️ 4. RNLE'nin Sınırlarını Bilin
RNLE omuz yükünü değerlendirse de omuza özgü ayrıntılı bir analiz yöntemi değildir.
Özellikle;
✔️ Baş üstü montaj işleri
✔️ Tekrarlı kol hareketleri
✔️ Omuz seviyesinde uzun süre çalışma
✔️ Statik üst ekstremite duruşları
gibi görevlerde tek başına yeterli olmayabilir.
🤝 5. Hangi Yöntemlerle Desteklenmeli?
Omuz zorlanmasının ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğinde RNLE'yi şu yöntemlerle birlikte kullanmak daha doğru sonuç verir:
✅ RULA → Üst ekstremite ve omuz yüklenmeleri
✅ REBA → Tüm vücut postür analizi
✅ OWAS → Çalışma süresince duruşların dağılımı
Bu kombinasyon, ergonomik risklerin daha kapsamlı değerlendirilmesini sağlar.
💡 Sonuç
RNLE, omuz yaralanmalarını doğrudan teşhis eden bir yöntem olmasa da, yükün kaldırma yüksekliği ve çalışma geometrisini değerlendirerek omuz üzerindeki biyomekanik yükün artışını dolaylı olarak ortaya koyar.
🎯 En doğru ergonomik değerlendirme; RNLE'nin RULA, REBA ve gerektiğinde OWAS gibi yöntemlerle birlikte kullanılmasıyla elde edilir. Böylece hem bel hem de üst ekstremite kaynaklı kas-iskelet sistemi riskleri daha güvenilir şekilde yönetilebilir.
👉 Dr. Hasan Hüseyin Tokgöz
👨⚕️ İşyeri Hekimi | Ergonomist | İş Sağlığı ve Güvenliği Sağlık Danışmanı
🌐 www.tokgozgroup.com
📧 drhasantokgoz@hotmail.com
📞 +90 532 516 96 76
#NIOSH #RNLE #Ergonomi #ManuelTaşıma #KasİskeletSistemi #İşSağlığı #İşGüvenliği #RiskDeğerlendirmesi #RULA #REBA #OWAS #ISO45001 #OccupationalHealth #Ergonomics
Anahtar Kelimeler: izmir ergonomi eğitim, ergonomi risk değerlendirme, ergonomi risk analizi
![]() |
TOKGÖZ İŞSAĞLIĞI EĞİTİM DANIŞMANLIK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ |
TOKGÖZ İŞSAĞLIĞI EĞİTİM DANIŞMANLIK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ © 2009 Tokgozgroup.com

