ERGONOMİ DANIŞMANLIĞI
🎯 Ergonomi Danışmanlığı
Neden Ergonomi Danışmanlığı?
Kas-iskelet sistemi kaynaklı sorunlar çoğu zaman tek bir nedenden oluşmaz.
Aynı iş içerisinde;
- ağır kaldırma,
- tekrarlayan hareketler,
- uygunsuz çalışma yüksekliği,
- uzun erişim mesafeleri,
- itme-çekme,
- statik çalışma,
- gövde eğilmesi ve rotasyonu,
- uygunsuz kavrama,
- yüksek iş temposu,
- yetersiz dinlenme,
- vardiya ve iş organizasyonu
birlikte bulunabilir.
Bu nedenle yalnızca “çalışanın nasıl durduğu”na bakmak, gerçek ergonomik riski ortaya koymak için yeterli değildir.
İşi, görevi, ekipmanı, çevreyi ve iş organizasyonunu birlikte değerlendirmek gerekir.
Ergonomi Danışmanlığı Kapsamımız
1. Ergonomik Risk Değerlendirmesi
İş istasyonlarını ve görevleri sistematik olarak inceleyerek fiziksel ergonomik riskleri belirliyoruz.
Değerlendirmelerde;
- manuel kaldırma ve taşıma,
- itme-çekme,
- tekrarlayan işler,
- uygunsuz postürler,
- üst ekstremite kullanımı,
- statik yüklenme,
- kuvvet gereksinimi,
- erişim mesafeleri,
- çalışma yüksekliği,
- titreşim ve fiziksel çalışma koşulları
gibi risk faktörlerini ele alıyoruz.
Riskleri yalnızca puanlamak yerine, riskin kaynağını ve azaltılması için uygulanabilecek müdahaleleri ortaya koyuyoruz.
2. Göreve Uygun Ergonomik Değerlendirme Yönteminin Seçimi
Her iş için aynı ergonomik değerlendirme yöntemi kullanılmamalıdır.
Görevin niteliğine göre uygun araç ve metodoloji belirlenir.
Manuel Kaldırma ve Taşıma
NIOSH Kaldırma Denklemi ve uygun durumlarda WISHA Kaldırma Hesaplayıcısı kullanılarak;
- yük ağırlığı,
- yatay mesafe,
- dikey konum,
- kaldırma sıklığı,
- görev süresi,
- gövde rotasyonu,
- kavrama koşulları
gibi değişkenler değerlendirilir.
Amaç yalnızca kaldırılabilecek yükü hesaplamak değil, yükün nasıl ve hangi koşullarda kaldırıldığını analiz etmektir.
İtme ve Çekme
İtme-çekme faaliyetlerinde görevin başlangıç ve devam kuvvetleri, yük, mesafe, yüzey ve çalışma koşulları değerlendirilerek uygun risk değerlendirme yaklaşımı kullanılır.
Tekrarlayan Üst Ekstremite İşleri
ART – Assessment of Repetitive Tasks gibi araçlarla;
- kol ve el hareketlerinin tekrarı,
- kuvvet,
- çalışma süresi,
- postür,
- mola ve görev organizasyonu
değerlendirilerek üst ekstremite riskleri analiz edilir.
Kaldırma ve Taşıma Görevleri
MAC – Manual Handling Assessment Charts ve uygun durumlarda RAPP – Risk Assessment of Pushing and Pulling gibi yöntemlerden yararlanılarak manuel taşıma ve itme-çekme faaliyetleri sistematik biçimde incelenebilir.
Postüral Riskler
Görevin özelliklerine göre RULA, REBA ve benzeri gözlemsel değerlendirme araçları kullanılarak postür, kuvvet ve görev koşulları analiz edilir.
Hastane ve Sağlık Hizmetleri
Hasta transferi ve hareket ettirme faaliyetlerinde, yalnızca çalışan postürüne değil; hasta bağımlılık düzeyi, ekipman, personel, organizasyon ve çalışma koşullarına birlikte odaklanan MAPO yaklaşımı değerlendirilebilir.
Genel Ergonomik Tarama
WERA – Workplace Ergonomic Risk Assessment gibi araçlar, fiziksel ergonomik risklerin hızlı ve sistematik biçimde taranmasında kullanılabilir.
3. AEP ve AET Yaklaşımı
Ergonomik değerlendirme her zaman aynı kapsamda yapılmaz.
AEP – Ön Ergonomik Değerlendirme, işletmede ergonomik risklerin erken aşamada belirlenmesi ve önceliklendirilmesi için kullanılabilir.
Daha karmaşık veya yüksek riskli işlerde ise AET – Ergonomik Analiz yaklaşımıyla görev daha ayrıntılı incelenebilir.
Buradaki temel yaklaşım:
Önce tarama → sonra riskin niteliğine göre derinlemesine analiz.
Böylece her işe gereksiz ölçüm ve analiz yükü getirilmeden, kaynaklar gerçekten öncelikli risklere yönlendirilir.
4. Manuel Taşıma ve Kaldırma Analizleri
Bir yükün yalnızca kilogram cinsinden ağırlığı, kaldırma riskini açıklamaz.
Değerlendirmede;
Yük + mesafe + yükseklik + sıklık + süre + rotasyon + kavrama + çalışma koşulları
birlikte ele alınmalıdır.
WISHA ve NIOSH tabanlı değerlendirmelerde elde edilen sonuçlar, yalnızca “risk var/yok” şeklinde yorumlanmaz.
Sonuçlar kullanılarak;
- yükün azaltılması,
- yükün çalışana yaklaştırılması,
- çalışma yüksekliğinin değiştirilmesi,
- kaldırma sıklığının azaltılması,
- mekanik yardımcı kullanılması,
- iş akışının yeniden düzenlenmesi
gibi müdahaleler için senaryolar oluşturulabilir.
5. İş İstasyonu ve Ergonomik Tasarım
Ergonomik sorunların tamamı eğitimle çözülemez.
Çalışana “dikkatli kaldır”, “dik dur” veya “doğru pozisyonda çalış” demek, iş tasarımı uygunsuz olduğu sürece sınırlı sonuç verir.
Bu nedenle ergonomik iyileştirmelerde öncelik;
Mühendislik kontrolleri
- çalışma yüksekliğinin değiştirilmesi,
- erişim mesafelerinin azaltılması,
- ekipman ve aparat tasarımı,
- mekanik kaldırma yardımcıları,
- iş istasyonu yeniden tasarımı,
- malzeme akışının iyileştirilmesi
üzerinde oluşturulur.
Bunları;
- iş organizasyonu,
- görev rotasyonu,
- çalışma-dinlenme düzeni,
- iş temposunun düzenlenmesi,
- prosedür ve eğitimler
tamamlar.
Çalışanı işe uydurmak yerine, işi çalışana uygun hale getirmeyi hedefliyoruz.
6. Fizyolojik ve İş Yükü Değerlendirmeleri
Bazı işlerde yalnızca postür ve kuvvet analizi yeterli olmayabilir.
Fiziksel iş yükünün değerlendirilmesinde uygun durumlarda;
- kalp hızı,
- çalışma kalp hızı,
- dinlenme kalp hızı,
- kardiyovasküler yük,
- görev süresi,
- iş temposu
gibi fizyolojik göstergelerden yararlanılabilir.
Bu veriler; iş yükünün değerlendirilmesi, dinlenme düzenlerinin gözden geçirilmesi ve ergonomik müdahalelerin etkisinin izlenmesi amacıyla kullanılabilir.
Fizyolojik ölçümler tek başına tanı aracı olarak değil, ergonomik değerlendirmeyi destekleyen objektif veriler olarak ele alınır.
7. Çalışan Görüşleri ve Saha Gözlemi
Ergonomi yalnızca masa başında veya bir hesaplama ekranında değerlendirilemez.
Gerçek çalışma koşullarını anlamak için;
Sahaya çıkar, işi gözlemler, çalışanı dinler ve görevin gerçek akışını analiz ederiz.
Çalışanlardan;
- hangi hareketlerin zorlayıcı olduğu,
- hangi görevlerin yorucu olduğu,
- hangi ekipmanların sorun oluşturduğu,
- gün içerisinde riskin ne zaman arttığı,
- mevcut iyileştirmelerin neden yeterli olmadığı
konusunda bilgi alınır.
Çünkü çalışan, işin prosedürde nasıl tanımlandığını değil, sahada nasıl yapıldığını bilir.
8. Ergonomik İyileştirme Projeleri
Risk değerlendirmesinin gerçek çıktısı rapor değil, iyileştirmedir.
Belirlenen riskler önem ve uygulanabilirlik açısından önceliklendirilerek;
Kısa vadeli
- çalışma düzenlemeleri,
- ekipman ayarları,
- iş organizasyonu,
- mola ve görev düzenlemeleri
Orta vadeli
- ekipman değişiklikleri,
- malzeme akışı düzenlemeleri,
- iş istasyonu modifikasyonları
Uzun vadeli
- yeni ekipman,
- otomasyon,
- mekanizasyon,
- iş istasyonu yeniden tasarımı
gibi çözümler geliştirilir.
9. İyileştirme Öncesi ve Sonrası Karşılaştırma
“İyileştirme yaptık” demek yerine, iyileştirmenin risk üzerindeki etkisini göstermek gerekir.
Bu nedenle uygun görevlerde;
Önce → Müdahale → Sonra
yaklaşımıyla değerlendirme yapılabilir.
Örneğin;
- yükün çalışana yaklaştırılması,
- çalışma yüksekliğinin değiştirilmesi,
- kaldırma sıklığının azaltılması,
- mekanik yardımcı kullanılması
sonrasında ergonomik risk skorundaki değişim incelenebilir.
Böylece ergonomi yatırımlarının yalnızca sağlık açısından değil, işletme performansı ve sürdürülebilirlik açısından da değerlendirilmesi mümkün olur.
10. ISO 45001 ile Entegre Ergonomi Yönetimi
Ergonomi faaliyetlerini işletmenin mevcut İSG yönetim sistemi ile ilişkilendiriyoruz.
Ergonomik risklerin;
- tehlike tanımlama,
- risk değerlendirme,
- kontrol önlemleri,
- çalışan katılımı,
- eğitim ve farkındalık,
- performans izleme,
- sürekli iyileştirme
süreçleriyle bütünleştirilmesi hedeflenir.
Bu yaklaşım, ergonomiyi tek seferlik bir çalışma olmaktan çıkararak sürekli iyileştirme döngüsünün bir parçası haline getirir.
ISO 45001, ISO 45002 ve psikososyal risklerin yönetimi açısından ISO 45003 yaklaşımıyla uyumlu bir yönetim perspektifi benimsenebilir.
Hangi İşletmeler İçin?
Ergonomi danışmanlığı;
- Üretim tesisleri
- Otomotiv ve yan sanayi
- Gıda ve içecek sektörü
- Ambalaj
- Lojistik ve depolama
- Kimyasal Fabrikaları
- E-ticaret ve dağıtım merkezleri
- Sağlık kuruluşları
- Hastaneler
- Büro ve ofis ortamları
- Perakende
- İnşaat ve saha operasyonları
- Hizmet sektörü
- Manuel taşımanın yoğun olduğu tüm işyerleri
için uygulanabilir.
Danışmanlık Sürecimiz
01 — Saha ve İş Analizi
İşin gerçek çalışma koşulları gözlemlenir.
02 — Risk Faktörlerinin Belirlenmesi
Görev, ekipman, çevre ve iş organizasyonu değerlendirilir.
03 — Uygun Yöntemin Seçilmesi
Göreve göre WISHA, NIOSH, WERA, ART, MAC, RAPP, RULA, REBA, MAPO veya diğer uygun değerlendirme yaklaşımları belirlenir.
04 — Ölçüm ve Analiz
Gerekli veriler toplanır ve değerlendirilir.
05 — Risklerin Önceliklendirilmesi
En kritik ve müdahale edilmesi gereken riskler belirlenir.
06 — Çözüm Tasarımı
Mühendislik ve organizasyonel kontrol önerileri geliştirilir.
07 — Uygulama ve Doğrulama
Yapılan iyileştirmenin risk üzerindeki etkisi değerlendirilir.
08 — Raporlama
Yönetimin karar almasını destekleyecek teknik ve anlaşılır raporlar hazırlanır.
İşletmenize Ne Kazandırır?
Doğru uygulanan ergonomi yönetimi;
✓ Kas-iskelet sistemi risklerinin azaltılmasına
✓ İş kaynaklı zorlanmaların azaltılmasına
✓ İş istasyonlarının iyileştirilmesine
✓ Manuel taşıma risklerinin kontrolüne
✓ Çalışan konforu ve çalışma kapasitesinin desteklenmesine
✓ İş kayıplarının azaltılmasına
✓ Ergonomi yatırımlarının önceliklendirilmesine
✓ İSG yönetim sisteminin güçlendirilmesine
katkı sağlayabilir.
Ergonomide Amacımız Sadece Risk Puanı Üretmek Değil
Bir ergonomi raporu, yalnızca tablolar ve skorlar toplamı değildir.
İyi bir ergonomik değerlendirme şu sorulara cevap vermelidir:
Risk nerede?
Neden oluşuyor?
Kimleri etkiliyor?
Hangi koşullarda artıyor?
Nasıl azaltılabilir?
Yapılan iyileştirme gerçekten işe yaradı mı?
Bizim yaklaşımımızın merkezinde bu sorular bulunur.
Çünkü ergonominin gerçek çıktısı bir skor değil, daha güvenli ve sürdürülebilir bir çalışma sistemidir.
Ergonomik Risklerinizi Birlikte Değerlendirelim
İşletmenizde;
manuel kaldırma, taşıma, itme-çekme, tekrarlayan işler, uygunsuz postürler, yüksek fiziksel iş yükü veya ergonomik olmayan iş istasyonları bulunuyorsa, riskleri çalışan şikâyetleri ortaya çıkmadan önce değerlendirmek mümkündür.
Tokgöz Ergonomi olarak işletmenizin çalışma koşullarına ve görev yapısına uygun ergonomik değerlendirme ve iyileştirme çözümleri sunuyoruz.
Önce ölçelim.
Sonra analiz edelim.
Riski azaltacak doğru çözümü birlikte tasarlayalım.
Ergonomi danışmanlığı hakkında bilgi almak ve işletmenize özel değerlendirme planı oluşturmak için bizimle iletişime geçin.
👉 Dr. Hasan Hüseyin Tokgöz
👨⚕️ İşyeri Hekimi | Ergonomist | İş Sağlığı ve Güvenliği Sağlık Danışmanı
🌐 www.tokgozgroup.com
📧 drhasantokgoz@hotmail.com
📞 +90 532 516 96 76
Anahtar Kelimeler: izmir ergonomi eğitim, ergonomi risk değerlendirme, ergonomi risk analizi
![]() |
TOKGÖZ İŞSAĞLIĞI EĞİTİM DANIŞMANLIK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ |
TOKGÖZ İŞSAĞLIĞI EĞİTİM DANIŞMANLIK SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ © 2009 Tokgozgroup.com

